حسين مير حيدر

57

معارف گياهى ( فارسى )

ايران تقريبا در تمام مناطق كشور از جمله در اطراف تهران ، كرج ، دامنه‌هاى البرز و در گرگان ، گنبد قابوس ، بندر گز ، در مازندران در جنوب آمل ، بابلسر ، سارى ، بين كجور و زانوس ، درّه چالوس ، هزارچم ، سراب‌رود و در گيلان در ايسپيلى ييلاق و در لاهيجان و در جنوب و جنوب غربى ايران در اراك ، تفرش و در كرمان در كوه سيرج و در سمنان بين بشم و سرخه و در خراسان بين مشهد و قوچان در ارتفاعات 1300 - 1000 مترى بين بجنورد ، مراوه‌تپه ، شريف‌آباد و . . . ديده مىشود . تركيبات شيميايى طبق بررسى كه به عمل آمده از 7 / 17 كيلوگرم گياه فراسيون سفيد در حدود 8 / 2 كيلوگرم مادهء ماروبين « 1 » جدا شده است و در تجزيه گياه علاوه بر ماروبين يك استرول و يك سسكىترپن « 2 » در گياه مشخص شده است [ G . I . M . P ] . در بررسى ديگرى در گياه وجود يك مادهء تلخ و اسانس روغنى فرّار تأييد شده است . اين بررسى نشان مىدهد كه در سرشاخه‌هاى گلدار خشك گياه در حدود 4 / 0 درصد ماده عامل تلخ ماروبين در برگهاى گياه دو مادهء متبلور كه يكى از آنها ماروبين است وجود دارد [ G . I . M . P ] . ماروبين كه به صورت بلورهاى سوزنى شكل متبلور مىشود به فرمول C 20 H 28 O 4 بسيار تلخ است ، در آب حل نمىشود ولى در الكل حل مىشود . خواص - كاربرد در هند از گياه فراسيون سفيد به عنوان تونيك تلخ و نرم‌كنندهء سينه ، مدّر ، بادشكن و داروى مفيد سرماخوردگى ، سرفه و ناراحتىهاى ريوى استفاده مىشود . در فرانسه معمول است براى دفع سنگ كيسهء صفرا دم‌كرده‌اى با مخلوط چند گياه و فراسيون سفيد به شرح زير مصرف مىكنند . سرشاخهء گلدار خشك فراسيون سفيد 25 گرم ، ريشه و سرشاخهء گلدار غافث agrimonia eupatoria 50 گرم ، ريوند چينى 25 گرم ، ريشهء اونونيس خاردار « 3 » 25 گرم را گرفته خرد كرده و خوب مخلوط

--> ( 1 ) . Marrubin ( 2 ) . Sesquiterpene ( 3 ) . Ononis spinosa